شيطان اراده مىكند زيرا كه مذمت فرموده است امر بفحشاء و منكر را كه امر شيطان است و مراد او و ديگر در آيه اشعار است بر آنكه هيچكس اقدام بصلاح نمينمايد مگر بلطف و فضل او سبحانه ابو دردا از سيد عالم ( ص ) روايت كرده كه هيچ كس نباشد كه او دست قوى دارد در خصومتى و منازعتى كه او را بر آن علمى نبود الا كه در تحت غضب الهى باشد تا آن زمان كه وى از آن خصومت باز ايستد و هيچكس نباشد كه او بشفاعت برخيزد و حدى از حدود خدا را ضايع گرداند الا كه با خدا خصومت كرده باشد و پياپى لعنت خدا بر او باشد تا بقيامت و هيچكس نبود كه او كلمه بر مرد مسلمان اشاعه كند و به آن عيب او را در ميان مردمان آشكارا سازد الا كه بر خدا واجب گردد كه او را در آتش دوزخ بگذارد و بعد از آن فرمود كه اصل اينكلام در كتاب خداست فى قوله تعالى إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ و در بعضى تفاسير آمده كه ابو بكر سوگند خورده بود كه پسر خالهء خود را يعنى مسطح كه از فقراء مهاجرين بود و اهل بدر نفقه نكند و مطلقا رعاية حال او نكند بجهة آنكه يكى از متكلمان افك بود حقتعالى آيه فرستاد كه * ( وَلا يَأْتَلِ ) * و اين از اليه مأخوذ است بمعنى حلف و يا از الو بمعنى تقصير و بنا بر اول ان يؤتوا كه بعد از او است بمعنى على ان يؤتوا است بحذف على و لا و اينقول زجاج است و مطابق سبب نزول و بنا بر ثانى بمعنى فى ان يأتوا پس معنى آنست كه و بايد سوگند نخورند * ( أُولُوا الْفَضْلِ ) * خداوندان فضل بحسب حسب و نسب و يا خداوندان افزونى در غنا و توانگرى * ( مِنْكُمْ ) * از شما * ( وَالسَّعَةِ ) * و خداوندان دستگاه و فراخى در جاه و مال * ( أَنْ يُؤْتُوا ) * بر آنكه ندهند نفقه را يا بايد كه تقصير نكنند اغنيا و اهل سعة در آنكه انفاق كنند * ( أُولِي الْقُرْبى ) * خويشاوندان را * ( وَالْمَساكِينَ ) * و درويشان را * ( وَالْمُهاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّه ) * و مهاجران را در راه خدا اين صفات موصوف واحدند يعنى كسانى كه جامع اينصفات باشند مانند مسطح كه هم خويش بود و هم مسكين و هم مهاجر زيرا كه كلام در كسيست كه به اين صفات متصف باشد * ( لْيَعْفُوا ) * و بايد كه عفو كنند جريمه را كه از گناه كاران صادر شده * ( وَلْيَصْفَحُوا ) * و روى بگردانند از انتقام و اغماض فرمايند پس از غيبت بخطاب التفات نموده بر سبيل ترغيب بر غفران ميفرمايد * ( أَ لا تُحِبُّونَ ) * آيا دوست نميداريد * ( أَنْ يَغْفِرَ اللَّه لَكُمْ ) * آن را كه بيامرزد خداى مر شما را پس شما نيز از سر گناه ديگران درگذريد * ( وَاللَّه غَفُورٌ ) * و خدا آمرزنده است با وجود كمال قدرت بر انتقام * ( رَحِيمٌ ) * مهربان بر اصحاب جرايم و اثام پس شما نيز متخلق باخلاق وى شويد از عايشه مرويست كه چون پيغمبر ( ص ) اين آيه را برخواند پدرم گفت و اللَّه